سه‌ره‌كی / ده‌رباره‌


دەربارەی ماڵی سوهرەوەردی


ماڵي سوهرەوردی بۆ لێكۆڵينەوە لە ئايين و ئەفسانە و سۆفيزم، ڕێكخراوێكي ناحكوميی خۆبەخش و كەلتوورييە. (١٧/ ٥/ ٢٠١٥) بە پێي هەردوو ماددەي (١٠، ١١) لە ياساي ژمارە (١) ي ساڵي (٢٠١١) مۆڵەتی ياسايی لە فەرمانگەی ڕێكخراوە ناحكومييەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان وەرگرتووە. لەو بەروارەوە، وەك ڕێكخراوێكی تايبەت بە لێكۆڵينەوە، لە بواری پسپۆڕيی خۆيدا دەستی بە كار و چالاكييەكاني كردووە. هەرەديارترين بوارەكانی كار و چالاكيي ماڵي سوهرەوەردی، وەك ناوەندێكي هزريی و كەلتووريی، لێكۆڵينەوە (نووسين و وەرگێڕان) و كۆڕ و سيمينار و ديبەيت و كۆنفرانس و كۆرسی خوێندنی تايبەت بەو بوارانەيە.

ماڵي سوهرەوەردی، بۆ ئەوە دامەزراوە كە بە زمانی كوردی، لەبوارەكانی فەلسەفەی ئايين و ئايينناسی و سۆفيزمدا گەشە بە ڕوانگەی فەلسەفی و زانستی بدات و دەرفەتێك بۆ بيركردنەوەی فەلسەفی و زانستی لەو كايانەدا بڕەخسێنێت.

بێگومان بوارەكاني لێكۆڵينەوە لەو ناونيشانە سەرەكييانە، زۆر بابەت و كايەی جۆراوجۆر لەخۆ دەگرن و ڕەهەندی كۆمەلآيەتی و كەلتووری و مێژووی و دواجار فەلسەفيی جۆراوجۆر و دەوڵەمەنديان هەيە. ماڵی سوهرەوەردی هەوڵێكی بنەڕەتييە بۆ تێپەڕاندنی قسەكردنی لايەنگرانە و نازانستی لەو بوارانەدا و هەوڵدانە بۆ دەرگاكردنەوە بە ڕووى ڕوانگەی فەلسەفی و ڕوانگەی زانستە كۆمەلآيەتييەكاندا، بۆ ئەوەی دواجار بتوانين تێگەيشتنی زانستی و دونيابينی فەلسەفی بۆ مامەڵەكردن لەگەلأ ئەو كايانەدا ـ كە هەستياريی لە ڕادەبەدەر و گرنگي كەلتووری و ژياريی بنەڕەتييان هەيە ـ بخەينەڕوو.

هەموومان ئەوە دەزانين كە مرۆڤايەتی بەگشتی و كۆمەڵگا رۆژهەلآتی و ئيسلامييەكان بە تايبەت، كێشەی كەلتووری و شارستانی و مێژوويی تونديان لە گەلأ ژيانی ئايينی و خەياڵدانی كەلتووريی و بارودۆخی ڕۆحيی خۆياندا هەيە. لە پەيوەنديدا بە چێوەداركردنی بيركردنەوەی تاكەكەسی و سيستمە كۆمەلآيەتييەكان و دواجار ژيانی كەلتووری و سياسييشەوە، ئايينەكان ڕۆڵێكی گەورە و مەترسيدار دەبينن. لە مێژووی كۆن و نوێ و هاوچەرخدا، دەيان ڕەوت و بزوتنەوە و تەوژمی كۆمەلآيەتی ئايينی و دژە ئايينيش سەريان هەڵداوە تا بە هەر شێوەيەك بێت مرۆڤ و هەبوونی مێژووی و سياسيی كۆمەڵگاكان و ژيانی كەلتووری ئاراستە بكەن.

لێكۆڵينەوە لە ئايين و ئەفسانە و سۆفيزم، لە فەلسەفە و هزری مرۆيی و دواجار لە زانستە دەروونی و كۆمەلآيەتييەكاندا، بە درێژايی مێژووی خۆی ـ لە گەلأ ئەوەی كە رووبەڕووی چەندين لەمپەر و كۆسپ و شێواندن و نكوڵيكردن بۆتەوە ـ وەك يەكێك لە كايە هەرەسەرەكييەكانی هزر و چالاكيی زانستی، درێژەی بە ژيانی خۆی داوە، هەروەها لەسەر زۆر قۆناخی مێژووی هزر و بيری مرۆڤايەتي كاريگەريی يەكلاكەرەوەی هەبووە. بەلآم ئاشنايی و كاركردنی ئێمەی كورد و ڕۆشنبيريی و زانستگاكانمان لەم بوارانەدا، سەرباری ئەو گرنگييە شارستانی و ژيارييە مەزنەی، شتێكی ئەوتۆ نيە كە مايەی دڵخۆشی و
 ڕەزامەندی بێت. لە ديدی ئێمەوە فەرامۆشكردنی ئەم كايانەی لێكۆڵينەوە، سەرباری هۆكارە جياجياكانی، بۆ خۆيشی هۆكاري زۆر پاشكەوتن و چەقبەستن و شكست و كێشەی كۆمەلآيەتی و كەلتووری و سياسی و پەروەردەيی مەزن بووە، هۆكاري سەرهەڵدانی دەمارگيريی ئايينی و پەرتەوازەبوونی كۆمەڵگە و هاتنە كايەی گەلێ ڕەوت و بزووتنەوەی توندوتيژ و پەڕگيربووە كە ژيانی كۆمەلايەتی و سياسی و ئاسايشی مرۆڤيان رووبەڕووی مەترسی كردۆتەوە.

لە سۆنگەی ئەم گرنگييانەوە، ماڵي سوهرەوەردی دامەزراوە بۆ ئەوەی لە نێو رۆشنبيريی و كەلتووری كورديدا بە گوێرەی توانايی هەوڵیی ئامادەكردنی ئەو كايە و ڕوانگانە بدات، هەروەها ڕێخۆشكەر بێت بۆ ئەوەی مرۆڤی كورد، بە بەرچاوڕوونيی فەلسەفی و زانستييەوە، هەڵوێستی ئايينيی خۆی هەڵببژێرێت و لە دەمارگيری و جياكاری و ڕيزپەڕی و توندڕەوی و توندوتيژی دوور بكەوێتەوە.

پێويستيی ئێمەی كورد بەم لێكۆڵينەوانە، تەنها لەو سنوورە ديرۆكييە گرنگانەشدا كورت ناكرێنەوە، لە رووي ئايين و ئايينزاكانەوە كۆمەڵگا و كەلتووری ئێمەي كورد، كۆمەڵگا و كەلتوورێكی فرەئايين و هەمەڕەنگ و پڕ لە دەوڵەمەندی و هەمەچەشنييە. كورد ئەگەر خاوەن نەبێت، بەشدارێكی هەرە سەرەكی و پارێزەرێكی مێژووي ئەفسانە و ئايين و تايبەتمەندييە كەلتوورييەكانی ميزۆپۆتاميا بووە، لەم پێناوەدا باجی رۆحی و مادديی زۆری داوە. لە لايەكی ديكەوە ئەو فرەيی و جياوازييانەش پێويستە خزمەتيان پێ بكرێت و ببنە مايەی دەوڵەمەندی و لێكبوردن و پێكەوەهەڵكردن، پاشان روانگەی مرۆڤی كورد بەرەو شێوەيەكی ئەرێنی و رەسەنی پلوراڵيزم و سكولاريزم ببەن. دەبێت ئەمە لە نێو ژيان و كەسايەتی مرۆڤي كورددا رەنگبداتەوە و هەر لەم پێناوەشدا ماڵي سوهرەوەردی خۆی وەك پارێزەرێكی ژينگەی كەلتووری و فرەچەشنی لە ميزۆپۆتاميادا دەناسێنێت، ئەو پارێزگارييە لە باری ستراتيژييەوە يەكێك لە ئامانجە هەرە گرنگ و بنەڕەتييەكاني ماڵی سوهرەوەردييە.

ئەوەی بۆ ماڵی سوهرەوەردی گرنگ بێت و هەميشە دووپاتی بكاتەوە، ئەوەيە كە دەرگاكانی خۆی بەڕووي توێژەر و وەرگێڕ و نووسەراني شارەزا لەو كايانەدا بكاتەوە، تا بە هەموومانەوە ميراتێكی زانستی جێبخەين و بەو توێژينەوانە كتێبخانەی كوردی دەوڵەمەند بكەين، دواجار بۆ وشياريی و بيركردنەوەی فەلسەفی و زانستی و پارێزگاريكردن لەو فەرەچەشنی و رەسەنايەتييە زەمينەسازيی بكەين، لێكبوردن و پێكەوە هەڵكردن و روانين و روانگەی شارستانيی، جێگای دەمارگيريی و توندڕەويی و پەڕگيريی و بانگەشەی ئايينيی و شێواندن بگرێتەوە.

نووسەران و توێژەرانی بەڕێز، دەتوانن بە نووسين و وەرگێڕان، بە چالاكيی هزريی و كەلتووريي ديكە، بە وتار و شيكاريي و خوێندنەوەيان بۆ بەرهەمەكانی ماڵی سوهرەوەرديی، بە بەشداريي كارايان لە كۆڕ و سيمينار و كۆرسەكانی ماڵی سوهرەوەرديدا، بە خستنەڕووي بيروڕا و رەخنە و شيكارييەكاني خۆيان، چ لە ماڵپەڕي تيرۆژ و چ لە كايەكاني ديكە چالاكييدا، هاوكاری راستەقينە ماڵي سوهرەوەردی بن و ئەو ماڵە بە ماڵي كەلتووريي و هزريی خۆيان بزانن و دڵنيابن لەوەی كە هەوڵ و بەشدارييەكانيان پێشوازيی لێدەكرێت و بەرز دەنرخێنرێت.



 



په‌یوه‌ندی

ناو        
ئیمه‌یل*    
په‌یامه‌كه‌ت*
  



Copyright (c) tirozh.krd, All rights reserved.